Các Loại Film Chụp Ảnh Phổ Biến: Hướng Dẫn Chọn Film Chuẩn Gu

Tản Mạn Một Chút Về Các Cuộn Phim

Trong thời đại mà mọi thứ (đặc biệt là từ khi anh AI ra đời) dịch chuyển và thay đổi quá nhanh, con người dễ bị kiệt sức, cảm thấy thiếu an toàn. Những lúc đó, sự hoài niệm (Nostalgie) là thứ đưa chúng ta về với những giá trị xưa cũ, những thứ thân quen tốt đẹp, tạo cảm giác được an ủi, an toàn. Và suốt một quãng thời gian dài, máy phim là một công cụ rất hiệu quả để "hoài niệm", và xa hơn, trải nghiệm nhiều khía cạnh khác của cuộc sống trong thời kì hiện đại hóa.

Khi nói đến "máy phim", đa phần ta sẽ nói về các máy chụp bằng (cuộn) phim. Với máy kĩ thuật số hoặc điện thoại, sensor (cảm biến) là nơi thu nhận ánh sáng để tạo ra hình ảnh sau đó. Còn với "máy phim", những cuộn phim đủ logo, màu sắc, cách đóng gói như hình dưới đây là linh hồn. Vì nếu không có chúng, dù ta sử dụng máy phim xịn cỡ nào, ta sẽ không bao giờ có ảnh.

Chính vì thế, phim và máy phim là một cặp bài trùng, một cặp đôi không thể sống thiếu nhau được. Tôi có anh, và anh cũng phải có tôi! Có nhau, thì thế giới (phim) này mới là của chúng ta!

"Giải ngố" vài thuật ngữ cơ bản

1.Format (Khổ film)

Phổ biến nhất là 35mm (hay còn gọi là 135). Đây là loại cuộn nhỏ, phổ thông, lắp vừa hầu hết các máy compact hay máy SLR. Ngoài ra còn có 120 (Medium Format) to hơn, dành cho các máy chuyên nghiệp hơn, nét hơn nhưng cũng... đắt hơn.

2.ISO (Độ nhạy sáng)

Đây là con số được ghi trên vỏ hộp bởi nhà sản xuất (100, 200, 400, 800...). Bạn có thể hiểu đơn giản là số càng cao thì khả năng chụp trời tối (hoặc điều kiện ánh sáng yếu) càng tốt.

• ISO thấp (100-200): Hạt mịn, ảnh trong trẻo. Thích hợp chụp trời nắng đẹp, đi biển.
• ISO cao (400-800): Hạt to hơn (noise), nhưng chụp được trong điều kiện thiếu sáng, trong nhà, chiều tối.

3.Date (Hạn sử dụng)

• Outdate (Hết hạn): Màu sắc sẽ biến đổi khó lường (ám xanh, tím, nhạt màu...). Dành cho ai thích sự may rủi, bất ngờ. Thường sẽ có quy tắc cứ outdate 10 năm thì ta sẽ set ISO giảm 1 stop so với ISO được nhà sản xuất in trên box phim. Điều này không chắc chắn giúp bạn có ảnh màu sắc đẹp, nhưng sẽ hạn chế rủi ro tối đa. Ví dụ nếu phim ISO gốc 400 date năm 2016 và điều kiện bảo quản tốt thì bạn có thể giảm xuống đo sáng tại ISO 200.
• Indate (Còn hạn): Màu sắc chuẩn, đúng như nhà sản xuất cam kết. Khuyên dùng cho người mới.

Các loại Film Phổ Biến Nhất Hiện Nay

1. Film Màu Âm Bản (Color Negative Film) - "Lựa chọn quốc dân"

Đây là loại phổ biến nhất, dễ mua nhất. Khi gửi cho các lab tráng xong, bạn nhìn lên tấm film sẽ thấy màu sắc chỉ có trắng và đen ở nhiều sắc độ khác nhau (âm bản), nhưng khi scan ra file ảnh thì màu sắc sẽ rực rỡ bình thường.

• Đặc điểm: Màu sắc đa dạng tùy hãng. Kodak thường thiên về tông vàng ấm (warm tone), Fujifilm thường thiên về tông xanh lá/xanh dương mát mẻ (cool tone), nhưng còn tùy vào cách bấm màu của lab khi scan nữa nhé.
• Gương mặt tiêu biểu:
• Giá rẻ/Tầm trung: Kodak ColorPlus 200, Kodak Gold 200, Fujifilm C200 ,Fujifilm 200/400, Kodak Ultramax 400 etc.
• Cao cấp: Kodak Portra 400 (chụp chân dung siêu đẹp), Fujifilm Pro 400H (đã ngưng sản xuất), Fuji Premium 400 (còn sản xuất nhưng giá rất cao)
• Ai nên dùng? Tất cả mọi người, đặc biệt là người mới bắt đầu: chụp du lịch, chụp đời thường, chụp chân dung, phong cảnh etc. Miễn là bạn muốn ảnh scan ra có màu sắc, và thời gian tráng không quá lâu.
• Ưu điểm: Dễ tìm lab tráng (quy trình C-41), giá cả và thời gian chờ cũng như style bấm màu đa dạng.

2. Film Điện Ảnh (Cine Film) - Ngon, Bổ, Rẻ nhưng cần lưu ý

Đây là loại film vốn được dùng để... quay phim điện ảnh (như phim Hollywood ngày xưa), sau đó được các shop chiết ra thành từng cuộn nhỏ để chụp ảnh.

• Đặc điểm: Dải tương phản động (dynamic range) cực rộng (chụp vùng sáng và tối đều giữ được chi tiết tốt), màu sắc rất "cinematic", ảo diệu. Có các mã như 50D (Daylight - ánh sáng ban ngày), 500T (Tungsten - ánh sáng đèn vàng).
• Gương mặt tiêu biểu: Kodak Vision 3 (50D, 250D, 500T).
• Ai nên dùng? Các bạn học sinh sinh viên (vì giá rẻ), người thích màu ảnh như trong phim, chụp đêm (dòng 500T).
• LƯU Ý 1: Film này có một lớp than đen (Remjet) ở sau để bảo vệ. Bạn PHẢI báo với Lab tráng là "Film Cine" hoặc "Tráng ECN-2". Tuyệt đối không mang đến các tiệm tráng film màu thông thường (C-41) mà không báo trước, lớp than này sẽ làm hỏng thuốc tráng của họ!
• LƯU Ý 2: Bên cạnh việc phải báo trước với lab tráng, ĐA PHẦN CÁC MÁY PNS KHÔNG CHỤP ĐƯỢC FILM CINE!!! Bạn cần kiểm tra kĩ trước khi quyết định lắp film Cine vào máy PnS (Compact) nhé.

3. Film Đen Trắng (Black & White Film) - Nghệ thuật của ánh sáng và sự tương phản

Loại bỏ hoàn toàn màu sắc, chỉ còn lại trắng, đen và xám.

• Đặc điểm: Độ khối tốt, tương phản cao, nhìn rất "deep" và cảm xúc. Hạt film (grain) của film đen trắng thường rất đẹp và có chất riêng.
• Gương mặt tiêu biểu: Ilford HP5 Plus 400, Kodak Tri-X 400.
• Ai nên dùng? Người thích chụp chân dung có chiều sâu, chụp kiến trúc, hoặc đơn giản là muốn ảnh của mình trông "vượt thời gian", hoặc những người thích tạo ra sự tương phản mạnh, chỉ tập trung vào nội dung bố cục ánh sáng của ảnh thay vì màu sắc.
• Nhược điểm: Không phải Lab nào cũng nhận tráng film đen trắng nhanh (thường mất thời gian hơn film màu).

4. Film Dương Bản (Slide / Reversal Film) - Cực, nhưng sướng!

Loại này khi tráng xong, tấm film hiện ra hình ảnh đúng màu luôn, có thể chiếu lên máy chiếu để xem.

• Đặc điểm: Màu sắc cực kỳ rực rỡ, độ nét siêu cao, tương phản mạnh. Nhưng cực kỳ khó chụp vì sai sáng nhiều là hỏng ảnh ngay. Thường chỉ được phép chênh lệch khoảng 1 stop so với đo sáng chuẩn. Nhưng nếu bạn chụp chuẩn, trải nghiệm khi cầm tấm phim rực rỡ trên tay và soi dưới nguồn sáng là không thể thay thế!
• Lời khuyên: Giá rất đắt và phí tráng cũng cao (khoảng 300.000 VNĐ cho 1 lần tráng), và thời gian chờ cũng lâu. Thậm chí scan cũng rất cực, và thường kết quả scan sẽ không được rực rỡ nịnh mắt như ảnh phim âm bản. Người mới chơi nên cân nhắc kỹ trước khi thử.

Tráng film ở đâu? (Danh Sách Các Lab ở Sài Gòn, Đà Lạt và Hà Nội)

Có thể kể đến một vài cái tên như CropLab, LLab, Thuongxanhfilmstore, 47PlusLab (Lab 47+), ChiuLab, Nadar, AEG, 36+ Lab, Lab gì ở đà lạt quên tên rồi?

Sau khi chụp xong (nhớ tua film về nhé), bạn cần mang đến Lab.

• Tìm kiếm: Google map hoặc tìm trên Facebook/Instagram các từ khóa "Lab tráng film + [Tên thành phố của bạn]".
• Quy trình: Bạn đưa cuộn film -> Lab tráng và Scan -> Lab gửi file ảnh qua Email/Google Drive cho bạn. Bạn có thể lấy lại vỏ film (negatives) làm kỷ niệm hoặc không.
• Lưu ý về giá:
• Tráng film màu (C-41): Thường rẻ nhất và nhanh nhất (có thể lấy trong ngày).
• Tráng film Cine (ECN-2): Đắt hơn xíu và lâu hơn (do phải tẩy lớp than).
• Tráng film B&W: Tùy nơi, thường lâu hơn film màu.

Lời kết: Chọn gì cho cuộn film đầu tiên?

Nếu bạn hỏi tôi, tôi sẽ khuyên bạn:

• Team hoài cổ, nắng vàng: Mua ngay một cuộn Kodak Gold 200.
• Team ngân sách hạn hẹp nhưng muốn ảnh chất: Thử Kodak Vision 3 250D (Nhớ vụ tráng ECN-2 nhé!).
• Team thích sự tĩnh lặng: Thử Ilford HP5.

Đừng sợ chụp hỏng! Vẻ đẹp của nhiếp ảnh film nằm ở sự không hoàn hảo. Những bức ảnh bị cháy sáng, bị out nét đôi khi lại mang đến cảm xúc mà máy ảnh số 50-megapixels không bao giờ làm được.

Giờ thì, xách máy lên, lắp film vào và đi săn khoảnh khắc thôi!